[ 5 ] كتاب ايمان و كفر بسم اللَّه الرحمن الرحيم [ 5 ] كتاب ايمان و كفر « 1 » باب : در بيان طينت مؤمن و كافر 1 . باب در بيان طينت مؤمن و كافر « 2 » 1449 / 1 . على بن ابراهيم ، از پدرش ، از حماد بن عيسى ، از ربعى بن عبداللَّه ، از مردى ، از على بن الحسين عليهما السلام كه فرمود : « خداى عز و جل پيغمبران را از طينت عليّين « 3 » آفريد » . حاصل آنكه خدا دل‌هاى پيغمبران و بدن‌هاى ايشان را از آن طينت آفريد ، و دل‌هاى مؤمنان را از آن طينت خلق فرمود ، و خلق بدن‌هاى مؤمنان را از پست‌تر از آن قرار داد ، و كفار را از طينت سجّين « 4 » آفريد ، و خدا دل‌ها و بدن‌هاى ايشان را از آن آفريد ؛ پس در ميان

--> ( 1 ) . و ايمان - به كسر همزه - ، در لغت به معنى گرويدن و تصديق كردن و باور داشتن است ، و در حقيقتِ معناى شرعى آن خلافِ بسيار است ، و آنچه از احاديثِ بسيار ظاهر مىشود اين است كه ايمان ، تصديق كردن است به دل ، با اقرار به زبان و عمل كردن به اعضا و جوارح و اركان . و كفر - به ضمّ اول و سكون دويم - ، در لغت به معنى ناگرويدن و ناسپاسى كردن است ، و در شريعت ، بنابر آنچه اكثر متكلّمان گفته‌اند : عدم ايمان است از كسى كه شأنش آن باشد كه مؤمن باشد . ( مترجم ) ( 2 ) . و طينت - به كسر اول - ، سرشت و آفرينش است . ( مترجم ) ( 3 ) . و عليّين - به كسر عين و لام و ياء مشدّدتين ، بقعه‌اى است در آسمان كه ارواح مؤمنان به سوى آن بالا مىرود . و ضحاك در تفسير عليّين در سورهء تطفيف [ / مطففين ] ، آيات 18 و 19 گفته است كه : عليّين ، سدرة المنتهى است . و به روايت ابن‌عباس ، لوحى است از زبرجد سبز ، معلّق در زير عرش ، كه اعمال ابرار در آن مكتوب است . و بعضى گفته اند كه : آن ، علم ديوان خير است كه فرشتگان ، اعمال نيكوكاران را در آن نويسند و درجات پادشاهان بهشت . و هيچ‌يك از اين معانى در اين‌جا مناسبتى ندارد ، و ظاهر اين است كه مراد از آن ، بهشت پنج‌گانه و زمين پنج‌گانه باشد ، كه در باب خلق ابدان ائمه و ارواح و دل‌هاى ايشان گذشت . و آن طينتى است ، از هر طينتى بلندتر و گِلى است ، از هر گِلى خوش‌تر . ( مترجم ) ( 4 ) . و سجّين - به كسر سين و جيم مشدّد ، زيرترين جايى از دوزخ است . و آن طينتى است ، از هر طينتى پست‌تر وگِلى است ، از هر گِلى بدتر . ( مترجم )